ไข้เลือดออก ตรัง: อาการ สัญญาณอันตราย และตรวจเลือดเมื่อไหร่
ไข้สูง ปวดเมื่อย มีจุดแดง ปวดท้อง หรืออาเจียน สงสัยไข้เลือดออกควรทำอย่างไร รู้วิธีสังเกตอาการ ยาที่ควรหลีกเลี่ยง จุดต่างจาก COVID-19/ไข้หวัดใหญ่ และเวลาที่ควรมาตรวจเลือดที่ตรัง
ช่วงหน้าฝนและช่วงโรคทางเดินหายใจระบาด หลายคนมีไข้แล้วแยกไม่ออกว่าเป็นไข้เลือดออก COVID-19 หรือไข้หวัดใหญ่ เพราะอาการเริ่มต้นคล้ายกันได้มาก การเดาเองอาจทำให้พลาดช่วงสำคัญ โดยเฉพาะไข้เลือดออกที่อาจดูเหมือนดีขึ้นตอนไข้ลด แต่กลับเข้าสู่ระยะเสี่ยงได้ การตรวจประเมินโดยแพทย์และการตรวจเลือดหรือชุดตรวจที่เหมาะสมจึงช่วยให้วางแผนดูแลได้ปลอดภัยขึ้น
ไข้สูงเกิน 2 วันควรระวัง
สงสัยไข้เลือดออกควรตรวจเลือด
อย่ากินยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs เอง
ทำไม 3 โรคนี้ถึงแยกยาก
ทั้งไข้เลือดออก COVID-19 และไข้หวัดใหญ่ทำให้มีไข้ อ่อนเพลีย ปวดเมื่อย และปวดศีรษะได้ แต่จุดสังเกตมักอยู่ที่ลักษณะอาการร่วม ช่วงเวลาที่อาการเปลี่ยน และประวัติสัมผัสโรค เช่น ถูกยุงกัด อยู่ในพื้นที่มีไข้เลือดออก หรือสัมผัสคนไอจามในบ้าน ที่ทำงาน หรือโรงเรียน
- ✓ไข้เลือดออกมักไข้สูง ปวดเมื่อยมาก ปวดกระบอกตา หน้าแดง หรือมีผื่น/จุดเลือดออก
- ✓COVID-19 มักมีเจ็บคอ ไอ คัดจมูก น้ำมูก อ่อนเพลีย หรือรับกลิ่น/รสลดลงในบางราย
- ✓ไข้หวัดใหญ่มักเริ่มเฉียบพลัน ไข้สูง หนาวสั่น ปวดเมื่อยตัวชัด และอ่อนเพลียมาก
- ✓การตรวจช่วยแยกโรคได้ดีกว่าการเดาจากอาการอย่างเดียว
ตารางเปรียบเทียบอาการเบื้องต้น
ตารางนี้ใช้เป็นแนวทางสังเกตเบื้องต้นเท่านั้น ไม่ใช่การวินิจฉัย เพราะแต่ละคนอาจมีอาการไม่ครบหรือมีมากกว่าหนึ่งโรคร่วมกันได้ หากอาการมากขึ้นหรืออยู่ในกลุ่มเสี่ยง ควรพบแพทย์
- ✓ไข้เลือดออก: ไข้สูง ปวดกระบอกตา ปวดเมื่อยมาก คลื่นไส้ ผื่น จุดเลือดออก
- ✓COVID-19: เจ็บคอ ไอ น้ำมูก คัดจมูก เหนื่อย อ่อนเพลีย ท้องเสียได้บางราย
- ✓ไข้หวัดใหญ่: ไข้สูงเฉียบพลัน หนาวสั่น ปวดเมื่อยมาก ไอ เจ็บคอ
- ✓ถ้าไข้สูงต่อเนื่องหรืออาการไม่ดีขึ้นใน 48 ชั่วโมง ควรตรวจ
สงสัยไข้เลือดออก ห้ามกินยาอะไรเอง
หากมีไข้สูงและยังไม่แน่ใจว่าเป็นไข้เลือดออกหรือไม่ ควรหลีกเลี่ยงยาแก้ปวดลดไข้กลุ่ม NSAIDs เช่น aspirin, ibuprofen และ diclofenac เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงเลือดออกได้ โดยทั่วไปใช้พาราเซตามอลตามขนาดที่เหมาะสมและเช็ดตัวลดไข้ แต่หากไข้สูงมาก กินไม่ได้ อาเจียน หรือซึมลง ควรพบแพทย์
- ✓หลีกเลี่ยง aspirin
- ✓หลีกเลี่ยง ibuprofen
- ✓หลีกเลี่ยง diclofenac หรือยาชุดที่ไม่ทราบส่วนผสม
- ✓บอกแพทย์ทุกครั้งว่ากินยาอะไรไปแล้วบ้าง
สัญญาณอันตรายที่ไม่ควรรอ
ไข้เลือดออกอาจเข้าสู่ระยะวิกฤตในช่วงไข้เริ่มลดลง จึงต้องสังเกตอาการต่อเนื่อง หากมีอาการปวดท้องมาก อาเจียนมาก เลือดออก ซึม กระสับกระส่าย มือเท้าเย็น หรือปัสสาวะน้อย ควรมาโรงพยาบาลทันที ส่วน COVID-19 และไข้หวัดใหญ่ หากเหนื่อย หอบ แน่นหน้าอก ปากเขียว หรือซึมลง ก็ต้องรีบประเมินเช่นกัน
- ✓ปวดท้องมาก กดเจ็บ หรืออาเจียนหลายครั้ง
- ✓เลือดกำเดา เลือดออกตามไรฟัน อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายดำ
- ✓ซึม กระสับกระส่าย มือเท้าเย็น หน้ามืด
- ✓หายใจเหนื่อย แน่นหน้าอก หรือออกซิเจนต่ำ
ตรวจอะไรได้บ้างเมื่อมีไข้
แพทย์จะเลือกตรวจตามอาการ ระยะเวลาที่มีไข้ และความเสี่ยงของแต่ละคน อาจรวมถึงตรวจความสมบูรณ์ของเลือดและเกล็ดเลือด ตรวจไข้เลือดออก ตรวจ COVID-19 ตรวจไข้หวัดใหญ่ หรือประเมินเพิ่มเติมเมื่อมีอาการหอบ เจ็บหน้าอก หรือสงสัยปอดอักเสบ
- ✓CBC และเกล็ดเลือด เพื่อช่วยประเมินไข้เลือดออกและภาวะติดเชื้อ
- ✓ตรวจ Dengue ตามระยะของโรคและดุลยพินิจแพทย์
- ✓ตรวจ COVID-19 หรือไข้หวัดใหญ่เมื่อมีอาการทางเดินหายใจ
- ✓วัดออกซิเจน X-ray หรือการตรวจอื่นเมื่อมีหอบหรือเจ็บหน้าอก
เตรียมตัวก่อนเข้ารับบริการ
- 1จดวันเริ่มไข้ อุณหภูมิสูงสุด อาการร่วม และยาที่กินไปแล้ว
- 2หากสงสัย COVID-19 หรือมีไอ เจ็บคอ น้ำมูก ควรสวมหน้ากากตลอดการเดินทาง
- 3หลีกเลี่ยง aspirin, ibuprofen, diclofenac หรือยาชุด หากยังแยกไข้เลือดออกไม่ได้
ไข้สูงเกิน 2 วัน หรืออาการไม่ดีขึ้น? มาตรวจให้ชัดเจน
โรงพยาบาลธนบุรีตรังพร้อมตรวจประเมินไข้ ตรวจเลือด ตรวจ COVID-19/ไข้หวัดใหญ่ตามความเหมาะสม และให้คำแนะนำการดูแลที่ปลอดภัย โดยเฉพาะเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคประจำตัว หรือผู้ที่กินได้น้อย อาเจียน หรืออ่อนเพลียมาก
คำถามที่พบบ่อย
อาการไข้เลือดออกเริ่มต้นเป็นอย่างไร?+
อาการที่พบบ่อยคือไข้สูง ปวดศีรษะ ปวดกระบอกตา ปวดเมื่อยมาก คลื่นไส้ อาเจียน ผื่น หรือจุดเลือดออกเล็ก ๆ บางรายไม่มีน้ำมูกหรือไอเด่น จึงควรดูร่วมกับประวัติยุงกัด พื้นที่ระบาด และผลตรวจเลือด
ไข้สูงกี่วันควรมาตรวจเลือด?+
ถ้าไข้สูงต่อเนื่องเกิน 48 ชั่วโมง หรือมีปวดเมื่อยมาก ปวดท้อง อาเจียน ผื่น จุดเลือดออก หรือกินได้น้อย ควรพบแพทย์เพื่อพิจารณาตรวจเลือด ไม่ควรรอจนซึมหรือมือเท้าเย็น
ไข้เลือดออกมีไอหรือน้ำมูกได้ไหม?+
โดยทั่วไปอาการทางเดินหายใจเด่นมากมักทำให้นึกถึง COVID-19 หรือไข้หวัดใหญ่มากกว่า แต่บางคนอาจมีอาการซ้อนกันหรือมีการติดเชื้อร่วมได้ จึงควรให้แพทย์ประเมินจากอาการและผลตรวจ
ถ้าสงสัยไข้เลือดออก กินพาราเซตามอลได้ไหม?+
โดยทั่วไปใช้พาราเซตามอลตามขนาดที่เหมาะสมได้ แต่ต้องหลีกเลี่ยงการกินเกินขนาด และหลีกเลี่ยงยา NSAIDs เช่น aspirin, ibuprofen, diclofenac หากไม่แน่ใจควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร
ATK ลบ แปลว่าไม่ใช่ COVID-19 แน่นอนไหม?+
ไม่เสมอไป ผลตรวจขึ้นกับช่วงเวลาที่ตรวจ วิธีเก็บตัวอย่าง และปริมาณเชื้อ หากยังมีอาการหรือสัมผัสผู้ป่วย ควรสวมหน้ากาก ลดการสัมผัส และปรึกษาแพทย์เรื่องการตรวจซ้ำ
แหล่งข้อมูลประกอบ
บทความนี้จัดทำเพื่อให้ความรู้เบื้องต้น ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือรักษาโดยแพทย์