ข้อเข่าเสื่อม รักษาอย่างไร ต้องผ่าตัดไหม?

อาการที่พบบ่อย: • ปวดเข่าเมื่อเดิน ขึ้น-ลงบันได หรือลุกจากเก้าอี้ • ข้อเข่าฝืด โดยเฉพาะตอนเช้า หรือหลังนั่งนานๆ • มีเสียงในข้อเข่าเวลาขยับ (ดัง "แกร็ก") • ข้อเข่าบวม หรือรู้สึกร้อน • ขาโก่งหรือโค้ง ในระยะที่เสื่อมมาก ข้อเข่าเสื่อมมี 4 ระยะ (Grade I-IV) ยิ่งพบเร็ว โอกาสรักษาโดยไม่ผ่าตัดยิ่งมากขึ้น

การรักษาแบบไม่ผ่าตัดที่ได้ผลดี: • ยาแก้ปวด + ยาต้านการอักเสบ (NSAIDs) • กายภาพบำบัด — ออกกำลังกายเสริมความแข็งแรงกล้ามเนื้อรอบเข่า • ฉีด Hyaluronic Acid (น้ำไขข้อเทียม) — ลดการเสียดสี บรรเทาปวด • ฉีด PRP (Platelet-Rich Plasma) — ใช้เกล็ดเลือดของผู้ป่วยกระตุ้นการซ่อมแซม • ลดน้ำหนัก — ลดแรงกดบนข้อเข่าได้มาก • อุปกรณ์พยุงเข่า (Knee Brace)

เหมาะสำหรับ: ข้อเข่าเสื่อมระยะกลาง มีเศษกระดูกอ่อนหลุด หรือหมอนรองกระดูกเข่าฉีกขาด จุดเด่น: • แผลเล็กเพียง 2-3 รู ขนาด 5-10 มม. • ล้างข้อ เอาเศษกระดูกอ่อนออก ซ่อมหมอนรองเข่า • พักฟื้นในโรงพยาบาล 1-2 วัน • กลับมาเดินได้เร็ว ฟื้นตัวดีกว่าการผ่าตัดเปิด ไม่สามารถแก้ไขกระดูกอ่อนที่เสื่อมได้ทั้งหมด แต่ช่วยบรรเทาอาการได้อย่างมีนัยสำคัญ

เหมาะสำหรับ: ข้อเข่าเสื่อมระยะสุดท้าย (Grade IV) ที่รักษาวิธีอื่นแล้วไม่ได้ผล ข้อเข่าเทียมที่ใช้มีอายุการใช้งาน 15-20 ปี หลังผ่าตัด: • วันที่ 1: ลุกนั่งและเริ่มเดินได้ด้วยอุปกรณ์ช่วย • 3-6 สัปดาห์: เดินได้ปกติโดยไม่ต้องใช้ไม้ค้ำ • ทำกายภาพบำบัดต่อเนื่อง 3 เดือน • 6-12 สัปดาห์: กลับมาดำเนินชีวิตได้ใกล้เคียงปกติ

ทำได้ทุกวัน: • ออกกำลังกายที่ไม่กระแทก: ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน เดินเร็ว • เสริมกล้ามเนื้อต้นขา (Quad exercises) — ช่วยรับน้ำหนักแทนข้อเข่า • ลดน้ำหนัก — น้ำหนักลด 5 กก. ช่วยลดแรงกดเข่าได้มาก • หลีกเลี่ยงการนั่งยอง นั่งพับเพียบนานๆ • ใส่รองเท้ารองรับแรงกระแทกที่ดี • เสริม Glucosamine/Chondroitin ตามคำแนะนำแพทย์

PRP (Platelet-Rich Plasma) คือการนำเลือดผู้ป่วยมาปั่นแยกเอาเกล็ดเลือดเข้มข้น แล้วฉีดกลับเข้าไปในข้อเข่า ประโยชน์: • Growth factors ในเกล็ดเลือดช่วยกระตุ้นการซ่อมแซมกระดูกอ่อน • ลดการอักเสบในข้อ • ลดปวดได้ 3-12 เดือน ขึ้นกับแต่ละบุคคล • ปลอดภัยสูง เพราะใช้เลือดของตัวเอง เหมาะสำหรับ: ข้อเข่าเสื่อมระยะแรก-กลาง, นักกีฬา, คนที่ต้องการหลีกเลี่ยงการผ่าตัด