คู่มือสุขภาพ · โรงพยาบาลธนบุรี ตรัง
ก้อนเต้านม อันตรายไหม? ตรวจมะเร็งเต้านมอย่างไร
80% ของก้อนเต้านมไม่ใช่มะเร็ง · แต่ตรวจให้แน่ใจดีกว่าเสมอ
Mammogram + Ultrasound เต้านม · ตรวจคัดกรองมะเร็งระยะแรก · ผลเร็ว แพทย์อ่านผล
มะเร็งเต้านมเป็นมะเร็งที่พบบ่อยที่สุดในผู้หญิงไทย แต่ถ้าตรวจพบในระยะแรก อัตราการรอดชีวิต 5 ปีสูงถึง 98% เทียบกับระยะสุดท้ายที่ต่ำกว่า 30% ข่าวดีคือ ก้อนในเต้านมส่วนใหญ่ (ประมาณ 80%) ไม่ใช่มะเร็ง อาจเป็นเพียงถุงน้ำ (Cyst) หรือก้อนเนื้องอกธรรมดา (Fibroadenoma) แต่ควรตรวจให้แน่ใจ เพราะการรู้ช้าหรือเร็วต่างกันมาก
⚠️
สัญญาณเตือนมะเร็งเต้านมที่ต้องระวัง
ควรพบแพทย์ทันทีหากมีอาการ:
• คลำพบก้อนแข็งในเต้านมหรือรักแร้
• เต้านมเปลี่ยนรูป หรือขนาดต่างกันผิดปกติ
• ผิวเต้านมเป็นรอยบุ๋ม หรือเหมือนผิวส้ม
• หัวนมบุ๋มเข้า (โดยไม่เคยเป็นมาก่อน)
• มีน้ำหรือเลือดไหลออกจากหัวนม
• ผิวรอบหัวนมแดง ลอก หรืออักเสบ
• ปวดเต้านมเรื้อรัง (พบน้อยในมะเร็งระยะแรก)
จำไว้: ก้อนมะเร็งส่วนใหญ่ "ไม่เจ็บ" ในระยะแรก
🔍
ตรวจเต้านมด้วยตัวเองอย่างไร (BSE)
Breast Self-Examination (BSE) ทำเดือนละ 1 ครั้ง หลังประจำเดือนหมด 7-10 วัน
วิธีตรวจ:
1. ยืนหน้ากระจก มองรูปร่างเต้านมทั้งสองข้าง
2. ยกแขนขึ้น มองรักแร้และใต้เต้านม
3. ใช้นิ้วชี้+กลาง+นาง นวดคลำวนรอบเต้านม จากนอกสุดเข้าหาหัวนม
4. คลำรักแร้ทั้งสองข้าง
5. นอนราบ ใช้มือตรวจข้ามลำตัว
ถ้าพบก้อนผิดปกติ ให้พบแพทย์ทันที ไม่ต้องรอ
🩻
Mammogram คืออะไร ต่างจาก Ultrasound อย่างไร?
Mammogram (แมมโมแกรม):
• เอกซเรย์เต้านมเฉพาะทาง
• ตรวจพบมะเร็งระยะแรกได้แม้ยังไม่คลำเจอก้อน
• ตรวจพบ "จุดแคลเซียมจิ๋ว" (Micro-calcification) ซึ่งอาจเป็นสัญญาณมะเร็งระยะแรกสุด
• เหมาะสำหรับอายุ 40 ปีขึ้นไป หรือตามแนวทางแพทย์
Ultrasound เต้านม (อัลตราซาวด์):
• ใช้คลื่นเสียงความถี่สูง ไม่มีรังสี
• แยกก้อนน้ำ (Cyst) ออกจากก้อนเนื้อ (Solid mass) ได้ดีมาก
• เหมาะสำหรับทุกอายุ รวมถึงหญิงตั้งครรภ์
• มักทำร่วมกับ Mammogram เพื่อผลแม่นยำสูงสุด
📅
ควรตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านมบ่อยแค่ไหน?
คำแนะนำการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านม:
อายุ 20-39 ปี:
• BSE (ตรวจเองทุกเดือน)
• พบแพทย์ตรวจทุก 3 ปี (Clinical Breast Exam)
อายุ 40-54 ปี:
• BSE ทุกเดือน
• Mammogram ทุก 1-2 ปี
อายุ 55 ปีขึ้นไป:
• Mammogram ทุก 1-2 ปี หรือทุก 2 ปี
กลุ่มเสี่ยงสูง (ครอบครัวเป็นมะเร็งเต้านม, BRCA gene):
• ควรตรวจปีละ 1 ครั้ง เริ่มตั้งแต่อายุ 30 ปี
• ปรึกษาแพทย์เรื่อง MRI เต้านมเพิ่มเติม
🧬
ปัจจัยเสี่ยงมะเร็งเต้านม
ปัจจัยที่ควบคุมไม่ได้:
• เพศหญิง (พบในผู้ชายได้น้อยมาก)
• อายุมากขึ้น — เสี่ยงมากขึ้น
• ประวัติครอบครัว (แม่ พี่น้อง ลูกสาวเป็นมะเร็งเต้านม)
• กลายพันธุ์ยีน BRCA1/BRCA2
• เคยฉายแสงบริเวณหน้าอกในวัยเด็ก
ปัจจัยที่ควบคุมได้:
• ดื่มแอลกอฮอล์
• น้ำหนักเกิน/อ้วนหลังวัยหมดประจำเดือน
• ขาดการออกกำลังกาย
• สูบบุหรี่
• ใช้ฮอร์โมนทดแทนระยะยาว
💪
ถ้าตรวจพบ — ขั้นตอนต่อไปคืออะไร?
ถ้า Mammogram หรือ Ultrasound พบสิ่งผิดปกติ แพทย์จะแนะนำ:
1. Core Needle Biopsy — เจาะชิ้นเนื้อตรวจ เพื่อวินิจฉัยให้แน่นอน
2. ถ้าเป็นมะเร็ง — Staging (กำหนดระยะ) ด้วย CT, PET Scan
การรักษามะเร็งเต้านม:
• ผ่าตัด (Lumpectomy หรือ Mastectomy)
• ฉายแสง (หลังผ่าตัด) — มีที่ธนบุรี ตรัง
• เคมีบำบัด / ฮอร์โมนบำบัด
• Targeted therapy
มะเร็งเต้านมระยะแรก (Stage I-II) มีอัตรารักษาหายขาดสูงมาก อย่ารอจนปวดจึงมาตรวจ
คำถามที่พบบ่อย
เกี่ยวกับก้อนเต้านม อันตรายไหม? ตรวจมะเร็งเต้านมอย่างไร · ตอบโดยทีมแพทย์โรงพยาบาลธนบุรี ตรัง
ปรึกษาทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ
ศูนย์มะเร็ง · โรงพยาบาลธนบุรี ตรัง
รับประกันสังคม · ประกันสุขภาพ · บัตรทอง · เงินสด